Kung may isang subject na sinusumpa ko nung nag-aaral ako, iyon ay ang Math. Mga nakakahilong numbers, nakakalula at mga komplikadong computation. Sabi nga sa isang old school na joke “tanungin mo na ako ng lahat, wag lang Math.” Oo joke ‘yun, pero diba nga, jokes are half meant diba?
Pero wala akong magagawa, sabi nga ng famous philosopher (pamosong pilosopo) na si Joey de Leon, “simula pinanganak ka hanggang mamatay ka nandyan na ang Math”.
Totoo ‘yun, hindi ka pa nga pinapanganak may Math na kaakibat at nakatali sa pagkatao mo. Isipin mo, siyam na buwan kang nasa loob ng tyan ng nanay mo. Anong oras at petsa ka pinanganak? Ilan ang timbang mo nang pinanganak ka? At taun-taon nagdadagdag ka ng isang taon sa iyong edad.
Hanggang sa magkaisip ka at tinuturuan ka na ng nanay at tatay mo na magbilang ng 1-10. Hanggang nalaman mo kung ilan kayong magkakapatid. Hanggang sa pagbili mo ng candy, magkano kendi? Magkano pera mo, magkano sukli mo. Natuto ka ng manood ng TV, anong oras ang paborito mong palabas? Ilang oras ipapalabas?
Hanggang sa mag-aral ka na sa pormal na paaralan at dito mo pormal na nalaman kung ano ba ang Math. At hindi na lang basta 1-10 lang ang alam mong bilang. Mag-aaral ka ng humigit kumulang 14 years sa paaralan. May Math simula sa oras ng pasok at uwian mo, pati na magkano ba baon mo. Ilang kayong magkakaklase. Ilan ang guro. Sapat yun bilang ng guro para matuto ng husto ang mag estudyante. Ilan ang guro (quantity) ilan ang magaling (quality) Pero hindi lang jan nagtatapos ang Math.
Matapos kang makapag-aral ay maghahanap ka na ng trabaho, makaka-ilang kumpanya kaya ang pag-aapplyan mo. Magkano ‘yun sahod? Sapat ba yun para buhayin ang pamilya mo? Malamang hindi. Magkano kita ng kumpanyang pinapasukan mo? Magkano yun napupunta sa kapitalistang may-ari. Totoo bang nalulugi yun kumpanya o gusto lang nya ng mas malaking kita. At bakit 6 na buwan ka lang sa trabaho? Makakailang kumpanya kaya ang papasukan mo dahil sa kuntraktwalisasyon? Magkano kaya maiipon mo sa pagtatrabaho? Malamang wala.
Dahil ikaw ay may trabaho na tingin mo ay pwede ka ng mag-asawa. Ilang buwan/taon nga naging kayo bago ka magpakasal? Kailan yun kasal mo? Makakailang anak ka kaya?
Pero hindi lang sa sarili mo may math maging sa lipunan. Ilan ang population ng lugar nyo, ng Pilipinas, ng buong mundo. Ilan nga yun binobotong President, Vice President, Senator, etc. Ilang taon sila uupo sa pwesto. Magkano nakuha ni Congressman sa kaban ng bayan nyo. Ilan yun dineklara nyang SALN, magkano yun nasa bank account nya? Kahit hindi mo na i-subtract ay kita mo na ang pagkaka-iba.Itatanong mo sa sarili mo kung Bakit ang laki ng diperensya? Ilang babae ang namamatay dahil sa panganganak.
Maging sa iyong kamatayan ay may Math. Ilang taon ka nang namatay. Anong oras. Anong sukat ng kabaong mo. Kailan ang pa-syam, pa-40 days at paisang taon.
Hindi lang yan ang math sa buhay mo. Madami pa yan. At kahit ayaw natin ng Math wala talaga tayong magagawa nandyan na yan. Hindi mo na ‘yan maihihiwalay sa buhay mo. At tulad ng sa Math, kailangan din nating ianalisa ang amga problema pansarili man o panlipunan. Kailangang ianalisa para masagot natin ang problema. Pero di tulad ng sa Mathematics, walang eksaktong formula para masagot natin ang problemang panlipunan. Pero wala man eksaktong formula meron lang ilang hakbang para masagot ang problema, Ito yun pagsusuri, pag-aanalisa at pakikialam. Oo pakikialam dahil hindi masasagot ang problema kung wala kang gagawin.
macario diwa
